Los Angeles'ta bir hastane. Yılın 1920'ler olduğunu kostümlerden anlıyoruz. Bacakları tutmayan genç bir dublör, kolu kırık küçük bir kıza hikâye anlatmaya başlıyor: beş savaşçı, bir çöl, intikam. Ama adam hikâyeyi kızı eğlendirmek için anlatmıyor. Ondan bir şey istiyor ve hikâyeyi o isteğe doğru büküyor.
A hospital in Los Angeles. We know it is the 1920s from the costumes. A young stuntman whose legs no longer work begins telling a story to a little girl with a broken arm: five warriors, a desert, revenge. But he is not telling it to entertain her. He wants something from her, and he bends the story towards that want.
Un hospital en Los Ángeles. Sabemos que estamos en los años veinte por el vestuario. Un joven especialista de cine que ha perdido el uso de las piernas empieza a contarle una historia a una niña con el brazo roto: cinco guerreros, un desierto, una venganza. Pero no la cuenta para entretenerla. Quiere algo de ella, y tuerce la historia hacia ese deseo.
The Fall'un asıl meselesi burada. Ekranda gördüğümüz o olağanüstü dünya — kırmızı kürkler, mavi kumlar, yükselen merdivenler — kızın kafasının içi. Adam anlatıyor, kız kendi bildiği yüzleri ve renkleri yerleştiriyor. Bu yüzden hikâye ilerledikçe değişiyor: bir karakter beklenmedik bir yerde başka birine benziyor, bir sahne mantıksızca dönüyor. Çocuk dinlediği şeyi yanlış kuruyor, ve film onu düzeltmiyor.
That is where The Fall really lives. The extraordinary world we see — red furs, blue sands, rising staircases — is the inside of the girl's head. He narrates; she fills it with the faces and colours she knows. Which is why the story keeps shifting as it goes: a character turns up looking like someone else, a scene twists without logic. The child is building what she hears incorrectly, and the film refuses to correct her.
Ahí es donde vive de verdad The Fall. Ese mundo extraordinario que vemos — pieles rojas, arenas azules, escaleras que suben — es el interior de la cabeza de la niña. Él narra; ella lo llena con las caras y los colores que conoce. Por eso la historia se desplaza a medida que avanza: un personaje aparece con el rostro de otro, una escena gira sin lógica. La niña construye mal lo que oye, y la película se niega a corregirla.
Tarsem bu filmi kendi parasıyla çekti. Reklam ve klip işlerinden kazandığını yıllar boyunca buraya döktü, çekimleri dünyanın dört bir yanına yaydı. Hiçbir kare bilgisayarda üretilmedi — o kalelerin, çöllerin, merdivenlerin hepsi gerçekten orada. Bugün bu cümle tuhaf geliyor, çünkü artık böyle çekilmiyor.
Tarsem paid for this himself. He poured years of earnings from commercials and music videos into it and spread the shoot across the world. Nothing in the frame was made on a computer — those fortresses, deserts and staircases are all actually there. The sentence sounds strange now, because films are no longer made this way.
Tarsem la pagó él mismo. Volcó años de ganancias de publicidad y videoclips en ella y repartió el rodaje por el mundo. Nada del encuadre se hizo por ordenador — esas fortalezas, esos desiertos, esas escaleras están realmente ahí. Hoy la frase suena rara, porque ya no se rueda así.
Kostümleri Eiko Ishioka yaptı. Onun elinde kumaş arka plan olmaz, karakterin kendisi olur; beş savaşçının her biri giydiği şeyle tanımlanır. Ishioka'nın işi olmasa bu film gerçekten başka bir film olurdu — çünkü kızın hayalindeki dünya ancak bu kadar aşırı olursa inandırıcı olabilirdi.
Eiko Ishioka designed the costumes. In her hands fabric never stays in the background; it becomes the character. Each of the five warriors is defined by what he wears. Without her work this would genuinely be another film — the girl's imagined world could only convince by being this excessive.
Eiko Ishioka diseñó el vestuario. En sus manos la tela nunca se queda al fondo; se convierte en el personaje. Cada uno de los cinco guerreros queda definido por lo que lleva puesto. Sin su trabajo esta sería de verdad otra película — el mundo imaginado de la niña solo podía convencer siendo así de excesivo.
Ve küçük kız. Catinca Untaru o sırada gerçekten çocuktu, oyunculuk bilmiyordu, cümleleri kendi kurdu. Sahnelerdeki duraksamalar, yanlış telaffuzlar, konuyu değiştirmeler yazılmadı — orada öylece oldular. Filmin en güçlü yeri bu: yetişkin karakterin sahteliği ile çocuğun gerçekliği aynı karede duruyor.
And the girl. Catinca Untaru was a child at the time, had never acted, and made up her own lines. The hesitations, the mispronunciations, the sudden changes of subject were not written — they simply happened. That is the film's strongest ground: the adult's deception and the child's truth sitting in the same frame.
Y la niña. Catinca Untaru era entonces una niña de verdad, no había actuado nunca y se inventaba sus propias frases. Las vacilaciones, las palabras mal pronunciadas, los cambios bruscos de tema no estaban escritos — ocurrieron sin más. Ese es el terreno más firme de la película: el engaño del adulto y la verdad de la niña dentro del mismo plano.
The Fall vizyona girdiğinde kimse ne yapacağını bilemedi. Az salonda gösterildi, sonra ortadan kayboldu. Yıllarca izlemek isteyenler kopya aradı, bulamadı. Bir filmin yok olması artık olmayacak bir şey sanılırdı; bu film aksini gösterdi. Sonra geri döndü — restore edildi, yeniden gösterildi, ve ilk kez gerçekten görülebildi.
When The Fall was released nobody knew what to do with it. It played in few cinemas and then vanished. For years those who wanted to see it hunted for a copy and came back empty-handed. A film disappearing was supposed to be a thing of the past; this one proved otherwise. Then it returned — restored, screened again, and for the first time properly seen.
Cuando se estrenó, nadie supo qué hacer con ella. Pasó por pocas salas y desapareció. Durante años, quien quería verla buscaba una copia y volvía con las manos vacías. Se suponía que la desaparición de una película era cosa del pasado; esta demostró lo contrario. Después regresó — restaurada, proyectada de nuevo y, por primera vez, vista de verdad.
Bu sayıda kırılmadan söz ediyoruz: bir şeyin sessizce olup bitmesi, sonradan fark edilmesi. The Fall'da kırılma en başta oluyor. Adam ilk cümleyi kuruyor ve çocuk inanıyor. Gerisi o güvenin ne yapacağı üzerine.
This issue is about the break: something happening quietly and being noticed only afterwards. In The Fall the break comes at the very beginning. The man says his first sentence and the child believes him. Everything after that is about what that trust will be used for.
Este número habla de la ruptura: algo que ocurre en silencio y se advierte después. En The Fall la ruptura llega al principio. El hombre dice su primera frase y la niña le cree. Todo lo demás trata de para qué se usará esa confianza.
Kostümü Kim ÇizdiWho Drew the CostumesQuién dibujó el vestuario
kostüm — Eiko Ishioka
The Fall'un anlatıcısı hastanede yatan bir dublördür ve anlattığı masal, dinleyen çocuğun kafasında kuruluyor. O masalın nasıl göründüğüne karar veren kişi ise yönetmen kadar kostüm tasarımcısıdır. Filmdeki her figür — maskeli haydut, kırmızı cüppeli despot, mavi yüzlü savaşçı — önce bir çizimdi.
The narrator of The Fall is a stuntman in a hospital bed, and the tale he tells is built inside the listening child's head. Who decides how that tale looks is the costume designer as much as the director. Every figure in the film — the masked bandit, the despot in red, the blue-faced warrior — was a drawing first.
El narrador de The Fall es un especialista postrado en un hospital, y el cuento que relata se construye en la cabeza de la niña que escucha. Quien decide cómo se ve ese cuento es tanto la diseñadora de vestuario como el director. Cada figura de la película —el bandido enmascarado, el déspota de rojo, el guerrero de rostro azul— fue antes un dibujo.
Eiko Ishioka kostümü kumaşla başlamayan bir iş olarak ele aldı. Önce figürün ne olduğuna karar verir, sonra onu bir grafik gibi çizer; renk, siluet ve malzeme o çizimden çıkar. Reklam ve afiş tasarımından gelmesi bunu açıklıyor: kostümleri uzaktan da okunur, tek karede tanınır.
Eiko Ishioka treated costume as work that does not begin with cloth. She would first decide what a figure is, then draw it like a graphic; colour, silhouette and material follow from that drawing. Her background in advertising and poster design explains it: her costumes read from a distance and are recognisable in a single frame.
Eiko Ishioka entendió el vestuario como un trabajo que no empieza por la tela. Primero decidía qué es una figura y después la dibujaba como un grafismo; el color, la silueta y el material salen de ese dibujo. Su procedencia de la publicidad y el diseño de carteles lo explica: su vestuario se lee a distancia y se reconoce en un solo plano.
Aşağıdaki video onun çalışma biçimine bakıyor. İzlerken şuna dikkat et: kostüm bedeni süslemiyor, bedenin ne olduğunu değiştiriyor. Oyuncu o giysiyi giydiğinde başka türlü duruyor, başka türlü yürüyor; oyunculuğun bir kısmı kumaşın kendisinden geliyor.
The video below looks at how she worked. Watch for this: the costume does not decorate the body, it changes what the body is. Wearing it, the performer stands differently and walks differently; part of the acting comes out of the fabric itself.
El vídeo de abajo observa cómo trabajaba. Fíjate en esto: el vestuario no adorna el cuerpo, cambia lo que el cuerpo es. Al ponérselo, el intérprete se sostiene de otro modo y camina de otro modo; parte de la interpretación sale de la propia tela.
Eiko Ishioka · kostüm ve grafik tasarımcısı. Reklam ve afiş tasarımından geldi; sinemada, tiyatroda ve olimpiyat törenlerinde çalıştı. Kostümü bir giysi değil bir figür tasarımı olarak ele aldığı için işleri tek karede tanınır.
Eiko Ishioka · costume and graphic designer. She came from advertising and poster design and worked in cinema, theatre and Olympic ceremonies. Because she treated costume as the design of a figure rather than a garment, her work is recognisable in a single frame.
Eiko Ishioka · diseñadora de vestuario y gráfica. Venía de la publicidad y el diseño de carteles y trabajó en cine, teatro y ceremonias olímpicas. Como entendía el vestuario como el diseño de una figura y no como una prenda, su trabajo se reconoce en un solo plano.
YİRMİ SEKİZ ÜLKETWENTY-EIGHT COUNTRIESVEINTIOCHO PAÍSES
The Fall'u izleyenlerin çoğu bir noktada aynı şeyi düşünüyor: bu nerede çekildi?
Most people who watch The Fall think the same thing at some point: where was this shot?
Casi todo el que ve The Fall piensa lo mismo en algún momento: ¿dónde se rodó esto?
Cevap tek bir yer değil. Tarsem'in kendi sayımına göre film yirmi sekiz ülkede çekildi; çektiği yerleri tek bir hayali coğrafyada birleştirdi. Filmdeki ülke yok. Ama içindeki her yer var.
The answer is not one place. By Tarsem's own count the film was shot in twenty-eight countries, and he joined what he found into a single imaginary geography. The country in the film does not exist. Every place inside it does.
La respuesta no es un solo lugar. Según el propio Tarsem, la película se rodó en veintiocho países; unió lo que encontró en una sola geografía imaginaria. El país de la película no existe. Todos los lugares que hay dentro, sí.
Bilgisayar efekti kullanmadı; her şey gerçekti. Yirmi yıl sonra film hiç eskimemiş görünüyor.
He used no digital effects; everything was real. Twenty years on the film does not look dated at all.
No usó efectos digitales; todo era real. Veinte años después la película no parece anticuada.
Deadvlei · NamibyaDeadvlei · NamibiaDeadvlei · Namibia
Kurumuş bir gölün tabanında, altı yüz yılı aşkın süredir ayakta duran ölü ağaçlar. Kum turuncu, ağaçlar siyah, gökyüzü mavi ve hiçbiri renklendirilmemiş. Filmin en çok "bu bilgisayar işi" sanılan sahnesi burası.
The floor of a dried lake, with dead trees that have stood for more than six hundred years. The sand is orange, the trees black, the sky blue, and none of it was graded. This is the scene most often mistaken for digital work.
El fondo de un lago seco, con árboles muertos en pie desde hace más de seiscientos años. La arena es naranja, los árboles negros, el cielo azul, y nada de eso fue retocado. Es la escena que más a menudo se confunde con trabajo digital.
Chand Baori · Abhaneri, RajasthanChand Baori · Abhaneri, RajasthanChand Baori · Abhaneri, Rajastán
Üç bin beş yüz basamak, on üç kat, zikzak inen bir geometri. Dekor değil: yağmur suyunu depolamak için bin yıl önce yapılmış bir kuyu. Bugün hâlâ orada duruyor ve Hindistan'ın en derin stepwell'lerinden biri.
Three and a half thousand steps, thirteen storeys, a geometry descending in zigzags. Not a set: a well built a thousand years ago to store rainwater. It is still there, one of the deepest stepwells in India.
Tres mil quinientos escalones, trece pisos, una geometría que desciende en zigzag. No es un decorado: un pozo construido hace mil años para almacenar agua de lluvia. Sigue allí, uno de los más profundos de India.
Andaman Adaları · HindistanAndaman Islands · IndiaIslas Andamán · India
Denizde yüzen filler. Bilgisayar değil, havuz değil, gerçek filler ve gerçek deniz. Andaman'da filler adalar arasında yüzerek geçmeye alışkın.
Elephants swimming in the sea. Not digital, not a tank: real elephants and real water. In the Andamans the elephants are used to swimming between islands.
Elefantes nadando en el mar. Ni digital ni una piscina: elefantes reales y agua real. En las Andamán los elefantes están acostumbrados a nadar entre islas.
Kelebek Adası · Mamanuca, FijiButterfly Island · Mamanuca, FijiIsla Mariposa · Mamanuca, Fiyi
Kelebek şeklinde bir tropik ada. Filmdeki ada Fiji'nin Mamanuca takımadalarından; yukarıdan bakınca iki kanadı açılmış gibi duruyor. Tarsem burayı da tek bir hayali coğrafyanın parçası yaptı.
A tropical island shaped like a butterfly. The island in the film belongs to Fiji's Mamanuca group; from above it looks like a pair of open wings. Tarsem folded this, too, into a single imaginary geography.
Una isla tropical con forma de mariposa. La del filme pertenece al grupo Mamanuca de Fiyi; desde arriba parece un par de alas abiertas. Tarsem la integró también en una sola geografía imaginaria.
Jodhpur · RajasthanJodhpur · RajasthanJodhpur · Rajastán
Mavi şehir. Evler gerçekten mavi ve bu boya güneşi kesmek ve sivrisinek uzaklaştırmak için sürülüyor. Yukarıdan bakınca bütün mahalle tek bir renk.
The blue city. The houses really are blue; the paint keeps out the sun and repels mosquitoes. From above, a whole district is one colour.
La ciudad azul. Las casas son azules de verdad; la pintura corta el sol y repele a los mosquitos. Desde arriba, todo un barrio de un solo color.
Pangong Tso ve Lamayuru · LadakhPangong Tso and Lamayuru · LadakhPangong Tso y Lamayuru · Ladakh
Dört bin metrenin üstünde bir göl ve yanında ay yüzeyine benzediği için öyle adlandırılan bir arazi. İkisi de Himalayaların içinde, ikisi de filmde başka bir gezegen gibi duruyor.
A lake above four thousand metres, and beside it a landscape named for its resemblance to the moon. Both are in the Himalayas, and both look in the film like another planet.
Un lago a más de cuatro mil metros y, al lado, un paisaje llamado así por su parecido con la luna. Ambos están en el Himalaya, y ambos parecen en la película otro planeta.
Ayasofya · İstanbulHagia Sophia · IstanbulSanta Sofía · Estambul
Filmin en tanıdık mekânı ve en az fark edileni. Tarsem içeriyi bir tapınak olarak değil bir labirent olarak çekiyor.
The film's most familiar location and its least noticed. Tarsem films the interior not as a temple but as a labyrinth.
La localización más conocida de la película y la menos advertida. Tarsem filma el interior no como un templo sino como un laberinto.
Ve devamı · Udaipur, Prag, Roma, Bali, FijiAnd on it goes · Udaipur, Prague, Rome, Bali, FijiY sigue · Udaipur, Praga, Roma, Bali, Fiyi
Göl ortasında bir saray, bir Avrupa köprüsü, Roma'nın bahçeleri, iki tropik ada. Hiçbiri kendi ülkesini temsil etmiyor; hepsi aynı uydurma coğrafyanın parçası oluyor.
A palace in the middle of a lake, a European bridge, the gardens of Rome, two tropical islands. None of them represents its own country; each becomes part of the same invented geography.
Un palacio en medio de un lago, un puente europeo, los jardines de Roma, dos islas tropicales. Ninguno representa a su país; todos pasan a formar parte de la misma geografía inventada.
Filmin akılda kalmasının sebebi belki de bu. Tarsem fantastik bir dünya uydurmadı. Dünyanın gerçek yerlerini bulup onları fantastik bir dünyanın parçalarıymış gibi birbirine bağladı.
Perhaps this is why the film stays with people. Tarsem did not invent a fantastic world. He found real places and joined them as though they were parts of one.
Quizá sea por eso que la película se queda con uno. Tarsem no inventó un mundo fantástico. Encontró lugares reales y los unió como si fueran partes de uno solo.
Bir sahne CGI gibi göründüğünde cevap genellikle daha şaşırtıcı oluyor: hayır, gerçekten oradaydılar.
When a scene looks digital, the answer is usually stranger: no, they really were there.
Cuando una escena parece digital, la respuesta suele ser más rara: no, estaban allí de verdad.
← GünlükJournalDiario