1995 ilkbaharında Paris'te bir sinema kutlaması yapılıyordu. Yüzüncü yıl. Konuşmalar, alkışlar, geriye dönük saygı gösterileri.
In the spring of 1995 there was a celebration of cinema in Paris. The hundredth year. Speeches, applause, retrospective respect.
En la primavera de 1995 se celebraba el cine en París. El centenario. Discursos, aplausos, respeto retrospectivo.
Sahneye bir Danimarkalı çıktı ve salona kırmızı kâğıtlar attı. Kâğıtta on madde vardı.
A Dane went up on stage and threw red leaflets into the hall. On the leaflet were ten rules.
Un danés subió al escenario y lanzó octavillas rojas a la sala. En la octavilla había diez reglas.
Madde bir: çekim mekânda yapılacak, dekor ve nesne getirilmeyecek.
Rule one: shooting must be done on location, no props or sets brought in.
Regla uno: el rodaje se hará en localización, sin traer decorados ni objetos.
Madde iki: ses görüntüden ayrı üretilmeyecek.
Rule two: sound must not be produced apart from the image.
Regla dos: el sonido no se producirá separado de la imagen.
Madde üç: kamera elde taşınacak.
Rule three: the camera must be handheld.
Regla tres: la cámara se llevará en mano.
Madde dört: film renkli olacak, özel ışık kullanılmayacak.
Rule four: the film must be in colour, no special lighting.
Regla cuatro: la película será en color, sin iluminación especial.
Ve böyle devam ediyordu. Optik hile yok. Yüzeysel aksiyon yok. Tür filmi yok. Yönetmenin adı jeneriğe yazılmayacak.
And so it went on. No optical work. No superficial action. No genre film. The director must not be credited.
Y así seguía. Sin trucos ópticos. Sin acción superficial. Sin cine de género. El director no aparecerá en los créditos.
Salonda gülenler oldu. Şaka sandılar.
Some in the hall laughed. They took it for a joke.
Algunos en la sala se rieron. Lo tomaron por una broma.
Şaka değildi ama tümüyle ciddi de değildi — Danimarkalıların en iyi yaptığı şey bu. Dogme 95 bir manifesto olarak yazıldı, bir provokasyon olarak sunuldu ve bir yöntem olarak işledi.
It was not a joke, though it was not entirely serious either — which is the thing the Danes do best. Dogme 95 was written as a manifesto, delivered as a provocation, and worked as a method.
No era una broma, aunque tampoco era del todo serio — que es lo que mejor hacen los daneses. Dogma 95 se escribió como manifiesto, se presentó como provocación y funcionó como método.
Dört yıl içinde o kurallarla çekilen filmler dünyanın her festivalinde gösterildi. Vinterberg'in ilk Dogme filmi bir aile yemeğinde geçiyordu ve akşam yemeği bitmeden aile de bitiyordu. Kamera titriyordu, ışık kötüydü, ses ham. Ve film o güne kadar Danimarka'dan çıkmış en sert şeydi.
Within four years films made under those rules were showing at every festival in the world. Vinterberg's first Dogme film took place at a family dinner, and the family was finished before the dinner was. The camera shook, the light was poor, the sound raw. And the film was the harshest thing to come out of Denmark to that point.
En cuatro años las películas hechas con esas reglas se proyectaban en todos los festivales del mundo. La primera película Dogma de Vinterberg transcurría en una cena familiar, y la familia se acabó antes que la cena. La cámara temblaba, la luz era mala, el sonido crudo. Y la película era lo más duro que había salido de Dinamarca hasta entonces.
Kurallar filmi zayıflatmadı. Kurallar filmi yalnızca hikâyeyle baş başa bıraktı.
The rules did not weaken the film. They only left the film alone with its story.
Las reglas no debilitaron la película. Solo la dejaron a solas con su historia.
Ama bu ilk kez olmuyordu.
But this was not the first time.
Pero no era la primera vez.
Yetmiş yıl önce, sesli sinemanın ilk yıllarında, Carl Theodor Dreyer bir mahkeme salonunda geçen bir film çekti ve neredeyse yalnız yüzler çekti. Makyaj yoktu. Geniş planlar yoktu. Bir kadının yüzü, sorgulayanların yüzleri, ve arada boşluk.
Seventy years earlier, in the first years of sound, Carl Theodor Dreyer made a film set in a courtroom and filmed almost nothing but faces. No make-up. No wide shots. A woman's face, the faces of her interrogators, and the space between.
Setenta años antes, en los primeros años del sonoro, Carl Theodor Dreyer hizo una película ambientada en un tribunal y filmó casi únicamente rostros. Sin maquillaje. Sin planos generales. El rostro de una mujer, los rostros de sus interrogadores, y el espacio entre ambos.
Falconetti'nin o filmdeki yüzü sinema tarihinin en çok konuşulan yüzlerinden biri sayılır. Dreyer ona başka hiçbir şey vermedi. Vermek istemedi.
Falconetti's face in that film is considered one of the most written-about faces in cinema. Dreyer gave her nothing else. He did not want to.
El rostro de Falconetti en esa película se considera uno de los rostros más comentados del cine. Dreyer no le dio nada más. No quiso dárselo.
Sonraki filmlerinde de aynısını yaptı: az mekân, az hareket, uzun sessizlikler. Ordet'te bir mucize gösterilir ama gösterildiği an neredeyse hiçbir şey olmaz — kamera kıpırdamaz, müzik girmez. Mucize sade bırakıldığı için mucize kalır.
He did the same in the films that followed: few locations, little movement, long silences. In Ordet a miracle occurs, and at the moment it occurs almost nothing happens — the camera does not move, no music enters. The miracle stays a miracle because it is left plain.
Hizo lo mismo en las siguientes: pocos escenarios, poco movimiento, silencios largos. En Ordet ocurre un milagro, y en el momento en que ocurre casi no pasa nada — la cámara no se mueve, no entra música. El milagro sigue siendo milagro porque se le deja desnudo.
Arada uzun bir sessizlik var. Dreyer'den sonra Danimarka sineması küçüldü, kendine döndü, komediler ve aile filmleri yaptı. Dünyanın haberi olmadı.
There is a long silence in between. After Dreyer, Danish cinema shrank, turned inward, made comedies and family films. The world did not notice.
Entre medias hay un largo silencio. Después de Dreyer el cine danés se encogió, se volvió hacia dentro, hizo comedias y películas familiares. El mundo no se enteró.
Sonra doksanlarda o kırmızı kâğıtlar.
Then, in the nineties, those red leaflets.
Y entonces, en los noventa, aquellas octavillas rojas.
Bugün Dogme kuralları kimse tarafından uygulanmıyor — manifesto zaten kendi sonunu da öngörmüştü. Ama bıraktığı şey duruyor: Danimarka'da bir film çekmek hâlâ bir sınır seçmekle başlıyor.
Today nobody follows the Dogme rules — the manifesto had foreseen its own end. But what it left remains: making a film in Denmark still begins with choosing a limit.
Hoy nadie sigue las reglas Dogma — el manifiesto había previsto su propio final. Pero queda lo que dejó: hacer una película en Dinamarca sigue empezando por elegir un límite.
Vinterberg bir filmi tek bir deneyin üstüne kurdu: dört öğretmen sürekli sarhoş gezerse ne olur. Refn şiddeti neredeyse hiç göstermeden bir gangster filmi çekti. Bier'in filmleri hep aynı yerden başlar — bir aile, bir yalan, ve o yalanın kaç kişiyi taşıyabileceği.
Vinterberg built a film on a single experiment: what happens if four teachers stay mildly drunk all day. Refn made a gangster film showing almost no violence. Bier's films always start in the same place — a family, a lie, and how many people that lie can carry.
Vinterberg construyó una película sobre un solo experimento: qué pasa si cuatro profesores se mantienen levemente borrachos todo el día. Refn hizo una película de gánsteres sin mostrar casi violencia. Las películas de Bier empiezan siempre en el mismo sitio: una familia, una mentira, y cuánta gente puede soportar esa mentira.
Bu oda kuralların erdemini savunmuyor. Kural koymak da bir gösteriş olabilir, çoğu zaman oldu da.
This room is not defending the virtue of rules. Imposing rules can be its own kind of display, and often has been.
Esta sala no defiende la virtud de las reglas. Imponerse reglas también puede ser una forma de exhibición, y a menudo lo ha sido.
Anlattığı şey daha küçük: bir ülkenin, seçenekleri azaltarak daha net konuşmayı öğrenmesi.
What it describes is smaller: a country learning to speak more clearly by reducing its options.
Lo que cuenta es más pequeño: un país que aprende a hablar con más claridad reduciendo sus opciones.
O kırmızı kâğıtlardaki son madde şuydu: yönetmen kişisel zevkinden vazgeçecek.
The last rule on those red leaflets was this: the director must give up personal taste.
La última regla de aquellas octavillas decía: el director renunciará a su gusto personal.
Kimse buna uymadı. Ama denemek bile bir şey söylüyor.
Nobody kept it. But that they tried says something.
Nadie la cumplió. Pero que lo intentaran dice algo.
← ÜlkelerCountriesPaíses