Journal
Bedel
Büyüklük, ne pahasına?
Bir davulcu çalıyor. Elleri kanıyor. Zil seslerinin arasında bandajı çözüyor, tekrar sarıyor, yeniden başlıyor.
Whiplash.
İlk izlediğimde çıkışta tuhaf bir şey hissettim. Etkilenmiştim, evet. Ama bir yanım da rahatsızdı. Çünkü film bana bir şey itiraf ettirmişti.
O sahnede bir yanım "dur, bu kadarı fazla" diyordu.
Öbür yanım merak ediyordu.
Gerçekten büyük olacak mı?
İşte beni asıl rahatsız eden o ikinci sesti. Kendi içimdeki o ses.
Film aslında tek bir soru soruyor. Ama cevabını vermiyor. Büyüklük, ne pahasına?
Fletcher'a göre bir insanı büyütmenin tek yolu onu kırmak. Film bittiğinde Andrew inanılmaz çalıyor. Ama biz bilmiyoruz — kazandı mı, yoksa bir şeyi sonsuza kadar mı kaybetti? Film söylemiyor. Söylemeyi reddediyor.
Gücü de orada zaten.
Şunu düşünüyorum uzun zamandır. İyi işlerin çoğunun arkasında bir bedel var. Ama görünmüyor.
Bir kitap. Arkasında yıllarca süren bir yalnızlık.
Bir şirket. Arkasında dağılmış bir aile.
Bir performans. Arkasında yıpranmış bir beden.
Biz hep sonucu görüyoruz. Alkışlıyoruz. Faturayı görmüyoruz — çünkü fatura sahnenin arkasında kalıyor. Bazen o kişiye çıkıyor. Bazen yanındakilere.
Neyse.
Asıl mesele "bedel var mı" değil. Var. Onu geçelim.
Asıl soru şu: değer mi?
Ve burada işler karışıyor. Çünkü herkesin cevabı aynı değil. Bir sanatçı için başyapıt her bedele değer. Dışarıdan bakan biri için aynı şey koca bir israf. İkisi de haklı. Belki de bu yüzden soru hiç kapanmıyor — cevabı kişiye göre değişen sorular hiç kapanmaz.
Bu sayıyı hazırlarken fark ettiğim bir şey oldu.
Takıntı her zaman yıkım değil.
Bunu söylemek tuhaf, biliyorum, çünkü sayı boyunca hep karanlık taraftan konuştuk. Ama doğrusu bu. Aynı şeyin bir yüzü ustalık, öbür yüzü hastalık. Ve aradaki çizgi — o çizgiyi kimse net çizemiyor.
Bir dansçının aynı hareketi yıllarca tekrarlaması.
Bir yazarın bir cümleyi kırk kez yeniden yazması.
Birinin, herkesin "yeter artık" dediği noktadan çok sonra bile bir işe tutunması.
Bazen buna saygı duyuyoruz. Bazen üzülüyoruz. Çoğu zaman ikisini aynı anda.
Sayı boyunca dönüp durduğumuz şey buydu aslında. Bırakamamak. Ama şimdi görüyorum ki bu her zaman bir kayıp hikâyesi değil. Bazen bırakamamak en güzel şeyleri yaratıyor.
Sorun şu ki, aynı şey en çok da onları yaratanı tüketiyor.
...
Yıllar önce bir film vardı.
Bir dansçı. Kırmızı ayakkabılar. Ve o ayakkabılar bir türlü dans etmeyi bırakmasına izin vermiyordu. Sonunda onu öldürene kadar.
Film çok eski. Soru hiç eski değil.
Sanat için hayatından ne kadarını verirsin? Ve daha zoru — verdiğine sonradan pişman olacağını bilsen, yine verir miydin?
Bilmiyorum.
Belki kimse bilmiyor. Belki bir film, bir yazı, bir sayı, cevap vermek için değildir. Sadece soruyu biraz daha uzun açık tutmak içindir.

