Ülke odası
Tayvan
Resmen var olmayan bir ülkenin sineması.
Bir yer haritada yoksa oradan çıkan filmler nereye ait olur?
Tayvan'ı dünyada on iki ülke tanıyor.
Sineması yüz ülkeye gidiyor.
Tayvan'ın adı çoğu uluslararası kurumda geçmiyor. Olimpiyatlarda "Çin Taipei" diye yarışıyor. Birleşmiş Milletler'de sandalyesi yok. Pasaportu bazı ülkelerde tanınmıyor.
Ama sineması var ve o sinema kırk yıldır dünyanın büyük festivallerinde.
Bunun sebebi tuhaf bir şekilde politik. 1949'da Çin İç Savaşı bitti ve kaybeden taraf adaya geçti. Kırk yıl sıkıyönetim sürdü — dünyanın en uzunlarından. Konuşulamayan konular vardı: 1947'de kaç kişinin öldürüldüğü, kimin nereden geldiği, adanın kime ait olduğu.
Sıkıyönetim 1987'de kalktı. İki yıl sonra Hou Hsiao-hsien 1947'yi anlatan bir film çekti ve Venedik'te Altın Aslan aldı.
Devamını oku
Buradaki yönetmenlerin ortak yanı bir üslup değil bir mesafe. Hou uzaktan çekiyor, kamera hiç yaklaşmıyor. Yang şehri bir plan içinde kuruyor, insanlar küçük kalıyor. Tsai neredeyse hiç konuşturmuyor — bir filminde toplam yüz kelime var.
Üçü de bir şeyi paylaşıyor: aceleleri yok. Bir sahne başlıyor ve bitene kadar sürüyor. Bu, dünyanın geri kalanının hızlandığı yıllarda geliştirildi.
Bu odada yirmi yedi film var ve çoğu Tayvan dışında pek görülmedi. Bir Yi Yi var — tanınan tek film o. Gerisi festival salonlarında kaldı.
Kaldıkları yer küçük ama derin.
Zincir

The Sandwich Man
Üç kısa film, üç yönetmen. Hou'nun bölümünde bir adam sandviç panosu taşıyarak geçiniyor ve oğlu onu ancak makyajlı hâlde tanıyor. Tayvan Yeni Dalgası bu derlemeyle başladı — ilk kez sıradan insanlar, ilk kez yerel dil.

Taipei Story
Bir çift Taipei'de. Adam beyzbol geçmişine takılı, kadın ileri gitmek istiyor. Başrolde Hou Hsiao-hsien oynuyor — filmi de o finanse etti.

A Time to Live and a Time to Die
Hou kendi çocukluğunu çekti. Anakaradan gelen bir aile, dönmeyi bekliyor, dönemiyor. Ölümler tek plan içinde, kamera hiç yaklaşmadan.

Terrorizers
Üç ayrı hikâye Taipei'de kesişiyor. Yang şehri bir ağ gibi kuruyor ve sonunda hangi şeyin gerçekten olduğu belli değil.

A City of Sadness
1947'de binlerce kişi öldürüldü ve kırk yıl konuşulmadı. Sıkıyönetim kalktıktan iki yıl sonra Hou o yılı çekti. Venedik'te Altın Aslan aldı.

A Brighter Summer Day
Dört saat. 1960'ta bir lise, çeteler, anakaradan gelmiş aileler, gerçek bir cinayet. Yang bu filmi yaptığında Tayvan'da kimse dört saatlik film yapmıyordu.

Pushing Hands
Yaşlı bir tai chi ustası New York'ta oğlunun evine taşınıyor. Gelini Amerikalı, ev küçük, kimse kimseyi anlamıyor. Ang Lee'nin ilk filmi ve baba üçlemesinin başlangıcı.

The Puppetmaster
Gerçek bir kukla ustası kendi hayatını anlatıyor ve arada canlandırmalar var. Hou belgeselle kurmacayı hiç ayırmıyor, seyirci de ayıramıyor.

Eat Drink Man Woman
Bir aşçı baba ve üç kızı. Her pazar akşam yemeği, her yemekte bir haber. Açılış sekansında yemek yapımı on dakika sürüyor ve hiç kesilmiyor.

Vive L'Amour
Boş bir daire ve üç kişi. Kimse birbirini tanımıyor. Filmin son sahnesinde bir kadın bir parkta altı dakika ağlıyor ve kamera hiç kesmiyor.

The Hole
Salgın, sürekli yağmur, tavanda bir delik. Aralarda müzikal sahneler var — Tsai'nin en karanlık filminde en neşeli anlar.

Yi Yi
Bir aile, üç kuşak, üç saat. Yang bu filmle Cannes'da en iyi yönetmen ödülü aldı ve yedi yıl sonra öldü. Son filmi bu.

Goodbye Dragon Inn
Bir sinema kapanıyor ve son seansı oynuyor. Salonda birkaç kişi var. Filmin tamamında yaklaşık on cümle konuşuluyor.

Stray Dogs
Bir adam ve iki çocuğu sokakta yaşıyor. Filmin sonunda bir duvara bakan iki kişi var ve o plan on dört dakika sürüyor.

The Assassin
Bir dövüş sanatları filmi ama dövüş neredeyse yok. Hou dokuzuncu yüzyılı çekti ve Cannes'da en iyi yönetmen ödülü aldı. Sekiz yıldır film yapmamıştı.

A Sun
Bir oğul hapse giriyor, diğeri evde kalıyor. Baba iki oğlu olduğunu söylemiyor — bir oğlu olduğunu söylüyor. Chung Mong-hong görüntü yönetmenliğini de kendi yapıyor.
Bu odadaki yönetmenler


