Keşfet
Ülkeler/Güney Kore

Ülke odası

Güney Kore

Kore sineması bir filmi tek bir şey olmaya zorlamaz.

Bir film aynı anda kaç tür olabilir?


Kore sinemasını dünyaya tanıtan şey bir tür değil, tür değiştirme becerisiydi. Bir film komedi olarak başlar, ortasında suç filmine döner, sonunda kimsenin beklemediği bir trajediye varır — ve bu bir tutarsızlık değil, bilinçli bir yöntemdir.

Bunun bir sebebi var ve sinemadan önce tarihte. Kore yirminci yüzyılda kırk yıl işgal altında kaldı, sonra ikiye bölündü, sonra savaştı, sonra otuz yıl askerî yönetimle yaşadı. Bir ülkenin bu kadar kısa sürede bu kadar çok hâl değiştirmesi anlatıya da geçti: burada hiçbir durum kalıcı değildir ve her sahne bir sonrakinde bozulabilir.

Kore sinemasının bugünkü hâli bir siyasi kararla mümkün oldu. 1966'da konan bir kural salonları yılın belli bir bölümünde yerli film göstermeye zorladı; seksenlerde bu süre yüz kırk altı güne çıktı. Kural olmasaydı Amerikan filmleri salonları tümüyle dolduracaktı. 2006'da süre yarıya indirildiğinde yönetmenler ve oyuncular sokağa çıktı; biri devletten aldığı madalyayı iade etti. Bugün Kore, kendi filmini kendi seyircisine izletebilen az sayıdaki ülkeden biri.

Devamını oku

Sansür de bu tarihin parçası. Askerî yönetim yıllarında senaryolar önceden okundu, filmler kesildi, bazı yönetmenler çalışamaz hâle geldi. 1988'den sonra denetim gevşedi ve kısa sürede bambaşka bir sinema çıktı — o yıllarda susmak zorunda kalanlar yerine, hiç susmamış bir kuşak geldi. Bugün Kore sinemasının en sert filmleri devlet parasıyla çekiliyor; kırk yıl önce aynı konular yasaktı.

Kore sinemasının konusu çoğu zaman sınıftır. Yukarısı ve aşağısı, bodrum ve çatı, hizmet eden ve hizmet alan. Bu filmlerde zenginler kötü adam değildir; kötü olan aradaki mesafedir ve o mesafe kapanmaz. Aynı ülke aynı yıllarda dünyanın en hızlı zenginleşen ekonomilerinden biriydi — sinema bu hızın kimin üzerinden geçtiğini kaydetti.

Ve şiddet. Kore filmlerinde şiddet bir aksiyon unsuru değil, bir sonuçtur: uzun sürer, çirkindir, kimseyi kahraman yapmaz. İntikam alan kişi genellikle kazanır ama kazandıktan sonra elinde bir şey kalmaz. Bu ton dünyada çok taklit edildi ve çoğu taklit yalnız şiddeti aldı, sonrasındaki boşluğu almadı.

Aşağıdaki odalarda bunların hepsiyle karşılaşacaksın: yasaklanmış bir yönetmenin kaçırılıp kuzeyde film çektirilmesiyle, seri katilin hiç bulunamadığı bir soruşturmayla, madalyasını iade eden bir oyuncuyla, ve dünyanın en büyük ödülünü alan bir bodrum katıyla.


Zincir

Yetmiş yıl, on altı film

  1. The Housemaid · 1960

    The Housemaid

    Zincirin başlangıcı. Eve giren hizmetçi orta sınıf bir ailenin bütün düzenini çözüyor; Kore sinemasının altmış yıldır konuştuğu sınıf meselesi burada kuruldu.

  2. Woman of Fire · 1971

    Woman of Fire

    Yönetmen 1960'ta çektiği filmi burada ikinci kez, bu kez renkli ve daha karanlık çekti. Aynı hikâyeye üç kez dönmesi bir üslup değil bir takıntıydı.

  3. The March of Fools · 1975

    The March of Fools

    Askerî yönetim altında çekildi ve sansürden geçebilmek için komedi kılığına girdi. İki üniversiteli gencin gündelik hayatı; altında bir kuşağın çaresizliği var.

  4. Chilsu and Mansu · 1988

    Chilsu and Mansu

    Sansür gevşer gevşmez çekildi ve Kore siyasi sinemasını başlattı. İki afiş boyacısı binanın tepesinde çalışırken aşağıdakiler onları protestocu sanıyor.

  5. Why Has Bodhi-Dharma Left for the East? · 1989

    Why Has Bodhi-Dharma Left for the East?

    Yönetmen filmi yıllar boyunca tek başına çekti — kamerayı da kendisi kullandı, montajı da kendisi yaptı. Locarno'da en büyük ödülü aldı.

  6. Sopyonje · 1993

    Sopyonje

    Geleneksel bir şarkı biçimi üzerine kurulu bu film Kore'de beklenmedik bir seyirci sayısına ulaştı ve yerli sinemanın geri döndüğünü kanıtladı.

  7. Green Fish · 1997

    Green Fish

    Romancı bir adamın ilk filmi. Askerden dönen genç, mahallesinin yıkılıp yerine kule dikildiğini görüyor — Kore'nin hızlı zenginleşmesi ilk kez bu kadar açık anlatıldı.

  8. Shiri · 1999

    Shiri

    Bu film Kore'de o güne dek hiçbir yapımın ulaşmadığı seyirciye ulaştı ve Titanic'i geçti. Büyük şirketler sinemanın kâr getirdiğini burada gördü.

  9. Memories of Murder · 2003

    Memories of Murder

    Gerçek bir dosyaya dayanıyor ve film çekildiğinde katil hâlâ bulunmamıştı. Beceriksiz dedektiflerin komedisi, çözülemeyen bir trajediye dönüşüyor.

  10. Oldboy · 2003

    Oldboy

    Cannes'daki büyük ödül Kore sinemasının dünyaya açılan kapısı oldu. On beş yıl bir odada tutulan adamın intikamı; kazanıyor ve elinde hiçbir şey kalmıyor.

  11. The Host · 2006

    The Host

    Nehirden bir yaratık çıkıyor ve peşine dağınık bir aile düşüyor. Canavar filmi burada aile komedisiyle ve siyasi hicivle iç içe geçti — ton kırılmasının en açık örneği.

  12. The Handmaiden · 2016

    The Handmaiden

    Bir İngiliz romanı Japon işgali altındaki Kore'ye taşındı. Aynı olay üç kez, üç ayrı kişinin ağzından anlatılıyor ve her seferinde başka bir şey çıkıyor.

  13. Burning · 2018

    Burning

    Sekiz yıl film çekmeyen yönetmen döndüğünde hiçbir şeyi açıklamayan bir film yaptı. Sonunda ne olduğunu kimse tam olarak bilmiyor ve mesele bu.

  14. Parasite · 2019

    Parasite

    Bodrum ile çatı arasındaki mesafe. Cannes'da en büyük ödülü, ertesi yıl Amerika'da en iyi film Oscar'ını aldı — İngilizce olmayan bir filmin ilk kez başardığı şey.

  15. Decision to Leave · 2022

    Decision to Leave

    Yirmi yıl önce intikam ve şiddetle tanınan yönetmen, bu kez kimseye dokunmadan bir aşk filmi çekti. Zincirin en sessiz halkası.

  16. Past Lives · 2023

    Past Lives

    Kore sineması artık Kore dışında da çekiliyor. Bu filmi bir Koreli-Kanadalı yazdı, Amerika'da yapıldı ve Kore'yi terk etmiş olmayı anlatıyor.