Keşfet
Yönetmenler/Alfred Hitchcock
Alfred Hitchcock

Amerika Birleşik Devletleri · 1899–1980

Alfred Hitchcock

Filmi çekmeden önce kafasında bitirirdi; sete gelmek onun için sıkıcı kısımdı.

“Dehşet patlamada değildir, yalnızca onun beklenmesindedir.”

Yaygın belgelenmiş Hitchcock atfı (film literatürü); birincil röportaj tam tespit edilemedi


Korkunun Geometrisi

Alfred Hitchcock sinemayı bir saat gibi kurardı: her çark yerli yerinde, her yay gerilmiş. Patlama kaçınılmazdır. Seyirci bunu bilir. Bu bilgi — bu korkuyla bekleme — Hitchcock'un tüm dünyasıdır.

Sessiz filmlerden Hollywood'a uzanan elli yıllık kariyerinde bir şeyi değiştirmedi: kameranın ne söylediğini değil, neyi sakladığını biliyor olmanın gücünü. Rear Window'dan Psycho'ya, Vertigo'dan The Birds'e — her çerçeve bir tuzaktır. Ama tuzak seyirciye değil, kameranın nesnesine kurulmuştur. Biz tuzakçıyla aynı yerden bakarız; bu bizi suç ortağı yapar.

Psycho'ya kadar seyirci bir ahlâk sözleşmesi imzalardı: kahramanın hayatta kalacağını, adaletin yerli yerine oturacağını bilirdi. Hitchcock bu sözleşmeyi birinci yarıda feshetti. Marion Crane öldüğünde yalnızca bir karakter değil, bir tür anlayışı da ölmüştü. Rear Window'da Jeff komşusunu gözetlerken seyirci de Jeff'i gözetler; voyeurizm zincirlenir, mahkûmiyet paylaşılır. Notorious'ta Alicia hem CIA ajanı hem tutsaktır — iki rol onu aynı anda hem güçlü hem çaresiz kılar; Hitchcock bu çelişkiyi çözmez, içinde tutar. Her filmde aynı hamle vardır: güvenilir zemin kayar, ve seyirci kendini o kayışın içinde bulur.

Çocukken babası onu bir karakola göndermiş, polis de onu birkaç dakikalığına hücreye kapatmış — bir ders olsun diye. Hitchcock bu hikâyeyi ömrü boyunca anlattı. Suçsuz bir insanın kapana kısılması: sonra çektiği neredeyse her filmin çekirdeği buydu.

Almanya'da, sessiz sinemanın gölge ustalarının yanında öğrendi işi — ışığın nasıl tehdit olabileceğini, boş bir koridorun nasıl nefes kestiğini. Hollywood'a gittiğinde tekniği hazırdı; eksik olan tek şey, onu ciddiye alacak birileriydi.

Beş kez En İyi Yönetmen adayı oldu. Hiç kazanamadı. Bu, ödül tarihinin en çok konuşulan haksızlıklarından biri — ama belki de doğrusu buydu. Çünkü Hitchcock'u kurtaran Oscar değil, Fransızlardı. Truffaut ve Cahiers du Cinéma onu 'popüler gerilim yönetmeni' etiketinden çekip aldı ve olduğu yere koydu: sinemanın en büyük auteur'lerinden biri. Bir eleştiri hareketi, bir yönetmeni nasıl yeniden doğurabilir — Hitchcock bunun kanıtıdır.


Alfred Hitchcock DÜNYASI

Hitchcock'un çerçevesi asla tarafsız değildir. Bir kapı aralığından içeri bakmak, bir merdivenden aşağı uzanmak, bir pencerenin karşısında oturmak — bunların hepsi bakışın suç ortaklığıdır. Seyirci gözetler; bu onu voyeur yapar; voyeur olmak onu rahatsız eder. İşte Hitchcock'un tuzağı tam buraya kapanır: ekranda olan biten, perdede değil seyircinin aklında yaşar.

Teknik olarak Hitchcock'un cephaneliği geniş ve hesaplıydı. Rear Window'da kamerayı bir daireden çıkarmadı — bütün dünya bir pencerenin çerçevesine sığdı. Psycho'da birinci yarının yıldızını ikinci yarı için sahneden sildi ve seyircinin güven duygusu paramparça oldu. Dolly-zoom'u icat etti: kamera geri giderken lens ileri yaklaşır, mekân bükülür, zemin kayar. Ama teknik araç değil sonuçtur; asıl iş seyircinin bedeninde yapılır. Hitchcock bir röportajında şöyle demişti: masanın altında bir bomba varsa ve seyirci bunu bilmiyorsa sürpriz vardır; biliyorsa gerilim vardır. Gerilim, sürprizin çok üstündedir.


Filmografi

The Birds · 1963
The Birds
1963
Psycho · 1960
Psycho
1960
North by Northwest · 1959
North by Northwest
1959
Vertigo · 1958
Vertigo
1958
Rear Window · 1954
Rear Window
1954
Strangers on a Train · 1951
Strangers on a Train
1951
Rope · 1948
Rope
1948
Notorious · 1946
Notorious
1946
Spellbound · 1945
Spellbound
1945
Shadow of a Doubt · 1943
Shadow of a Doubt
1943
Rebecca · 1940
Rebecca
1940
Foreign Correspondent · 1940
Foreign Correspondent
1940
The Lady Vanishes · 1938
The Lady Vanishes
1938
Young and Innocent · 1937
Young and Innocent
1937
Secret Agent · 1936
Secret Agent
1936
Sabotage · 1936
Sabotage
1936
The 39 Steps · 1935
The 39 Steps
1935
The Man Who Knew Too Much · 1934
The Man Who Knew Too Much
1934
Blackmail · 1929
Blackmail
1929
The Lodger: A Story of the London Fog · 1927
The Lodger: A Story of the London Fog
1927

Ödüller

  • Best Directing
    Academy Awards · 1960 · aday · Psycho
  • Best Directing
    Academy Awards · 1954 · aday · Rear Window
  • Best Directing
    Academy Awards · 1945 · aday · Spellbound
  • Best Directing
    Academy Awards · 1944 · aday · Lifeboat
  • Best Directing
    Academy Awards · 1940 · aday · Rebecca