
Fransa · 1917–1973
Jean-Pierre Melville
Kendi stüdyosunu kurdu, kendi kurallarını yazdı; şapka ve palto ondan sonra bir tür oldu.
“Film yapmak için sinemaya delicesine âşık olmanız gerektiğine inanıyorum. Ayrıca çok büyük bir sinema birikimine ihtiyacınız var.”
Melville on Melville (Rui Nogueira, röportaj derlemesi, 1971)
Yalnız Adam
Jean-Pierre Melville kendi stüdyosunu kendi eliyle kurdu, filmlerini kendi parasıyla yaptı, kimseye hesap vermedi. Sonuçta ortaya çıkan şey — Le Samouraï, Le Cercle Rouge, L'Armée des ombres — modern suç sinemasının sessiz, soğuk, kaçınılmaz kökeniydi.
Gerçek adı Jean-Pierre Grumbach'tı. Herman Melville'i o kadar çok sevdi ki soyadını değiştirdi. Amerikan romancısına duyduğu bu hayranlık kısa sürede Amerikan noir sinemasına — Huston, Hawks, Ford — uzandı. Ama Melville bu filmleri Paris'te yeniden çekti; daha az kelimeyle, daha çok sessizlikle.
İkinci Dünya Savaşı sırasında Fransız Direniş'inde yer aldı. Bu deneyim filmlerine doğrudan geçti — sadece L'Armée des ombres'a değil, tüm kariyerine. Bir kodu olan insanlar, ihanete hazır olmak, susmayı seçmek. Gangsteri bir tür Résistance savaşçısı gibi kurdu; ikisi de aynı dünyada yaşar, sadece farklı savaşlarda.
Paris'in 14. arrondissement'ında kendi stüdyosunu inşa etti. Her şeyi kendisi yaptı: dekor, ışık, kurgu. Nouvelle vague yönetmenleri ona hayrandı ama Melville hiçbir zaman onların parçası olmadı. O daha önce başlamıştı ve çok daha sessizdi.
Filmleri az konuşur. Alain Delon, Le Samouraï'de onlarca dakika neredeyse hiç konuşmaz. Bir el hareketi, bir kapı kapanışı, dolu bir bardak boş bırakılmak — bunlar Melville'de dramatik eylemlerdir. 1973'te, 55 yaşında, son filmini tamamlayamadan öldü.
Jean-Pierre Melville DÜNYASI
Melville'in çerçevesi sessizlik sever. İki adam bir odada oturur; biri konuşur, biri bakmaz. Bu sahne beş dakika sürebilir, ve gerilim müzikten gelmez — mekânın içinde biriken havadan gelir. Bir kaseyi açmak, bir silahı kontrol etmek, bir telefona cevap vermemek: bunlar Melville'de dramatik eylemlerdir. Fazlası gereksiz sayılır.
Amerikan noir'ından içerek büyüdü ama taklit etmedi. Howard Hawks'ın ekonomisini, John Huston'ın erkek kodlarını aldı, üzerine kendi Fransız soğukluğunu döktü. Résistance deneyimi ise her şeyin altındaydı: ihanete hazır olmak, kodu korumak, susmayı seçmek. Bu yüzden Le Samouraï ve L'Armée des ombres yüzey olarak birbirinden çok farklı görünse de içte aynı filmdir.
Başlamak için
Le Samouraï 1967Başlangıç noktası. Bir kiralık katil, bir oda, bir şapka. Melville bu kadarla yeter.
Army of Shadows 1969Direniş savaşının içindeki ahlaki çürüme. Melville bunu bizzat yaşadı.
Le Cercle Rouge 1970Dört adam, bir soygun, çözülmesi imkânsız bir kader.
Le Doulos 1962Kim ajan, kim değil? Melville izleyiciyi sonuna kadar askıda bırakır.
Bob le Flambeur 1956Kumarbazın büyük soyguncu hayali. Melville'in noir sevgisinin ilk açık itirafı.
Canon filmleri









Söyleşiler
- INA — Archive











